2026-yilning mart oyida O‘zbekiston texnologiya olamida katta qadam taşlandi. Toşkent viloyatida mintaqadagi eng yirik va energiya tejamkor "Yaşil ma’lumotlar markazi" rasman faoliyatini boşladi. Uşbu markaz nafaqat ma’lumotlarni saqlaş, balki murakkab sun’iy intellekt (AI) modellarini o‘qitiş uçun mo‘ljallangan yuqori quvvatli hisoblaş klasteriga ega.
Mahalliy AI modellari uçun yangi imkoniyatlar
Yangi markazning işga tuşirilişi mahalliy startaplar va davlat taşkilotlari uçun xorijiy serverlarga bog‘liqlikni kamaytiradi. Endilikda o‘zbek tili va madaniyatiga moslaştirilgan yirik til modellarini (LLM) bevosita mamlakat içidagi serverlarda o‘qitiş va joylaştiriş imkoni paydo bo‘ldi. Bu ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlaş bilan birga, internet-trafik xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi.
Markazda o‘rnatilgan oxirgi avlod grafik protsessorlari (GPU) yordamida soniyasiga bir neça kvadrillion operatsiyalarni bajariş mumkin. Bu quvvat tibbiyotda taşxis qo‘yiş, qişloq xo‘jaligida hosildorlikni prognoz qiliş va aqlli şahar (Smart City) tizimlarini boşqarişda qo‘llaniladi.
Ekologik barqarorlik va qayta tiklanuvçi energiya
Loyiha "Yaşil texnologiyalar" tamoyili asosida qurilgan. Ma’lumotlar markazining elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojining 40 foizi yaqin atrofda o‘rnatilgan quyoş panellari panellari orqali qoplanadi. Şuningdek, serverlarni sovutiş tizimida innovatsion suv aylanişi texnologiyasi qo‘llanilgan bo‘lib, bu an’anaviy markazlarga nisbatan elektr sarfini 30 foizga tejaydi.
Startaplar uçun imtiyozli kvotalar
Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan e’lon qilinişiça, IT Park rezidentlari va texnologik startaplar uçun uşbu markazning hisoblaş quvvatlaridan foydalanişda maxsus imtiyozlar beriladi. Bu esa yoş dasturçilarga yuqori texnologiyali loyihalarni minimal xarajat bilan amalga oşiriş imkonini beradi.