2026-yilning mart oyida O‘zbekiston texnologiya olamida katta qadam tashlandi. Toshkent viloyatida mintaqadagi eng yirik va energiya tejamkor "Yashil ma’lumotlar markazi" rasman faoliyatini boshladi. Ushbu markaz nafaqat ma’lumotlarni saqlash, balki murakkab sun’iy intellekt (AI) modellarini o‘qitish uchun mo‘ljallangan yuqori quvvatli hisoblash klasteriga ega.
Mahalliy AI modellari uchun yangi imkoniyatlar
Yangi markazning ishga tushirilishi mahalliy startaplar va davlat tashkilotlari uchun xorijiy serverlarga bog‘liqlikni kamaytiradi. Endilikda o‘zbek tili va madaniyatiga moslashtirilgan yirik til modellarini (LLM) bevosita mamlakat ichidagi serverlarda o‘qitish va joylashtirish imkoni paydo bo‘ldi. Bu ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash bilan birga, internet-trafik xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi.
Markazda o‘rnatilgan oxirgi avlod grafik protsessorlari (GPU) yordamida soniyasiga bir necha kvadrillion operatsiyalarni bajarish mumkin. Bu quvvat tibbiyotda tashxis qo‘yish, qishloq xo‘jaligida hosildorlikni prognoz qilish va aqlli shahar (Smart City) tizimlarini boshqarishda qo‘llaniladi.
Ekologik barqarorlik va qayta tiklanuvchi energiya
Loyiha "Yashil texnologiyalar" tamoyili asosida qurilgan. Ma’lumotlar markazining elektr energiyasiga bo‘lgan ehtiyojining 40 foizi yaqin atrofda o‘rnatilgan quyosh panellari panellari orqali qoplanadi. Shuningdek, serverlarni sovutish tizimida innovatsion suv aylanishi texnologiyasi qo‘llanilgan bo‘lib, bu an’anaviy markazlarga nisbatan elektr sarfini 30 foizga tejaydi.
Startaplar uchun imtiyozli kvotalar
Raqamli texnologiyalar vazirligi tomonidan e’lon qilinishicha, IT Park rezidentlari va texnologik startaplar uchun ushbu markazning hisoblash quvvatlaridan foydalanishda maxsus imtiyozlar beriladi. Bu esa yosh dasturchilarga yuqori texnologiyali loyihalarni minimal xarajat bilan amalga oshirish imkonini beradi.